Ustawa została podpisana, ale jednocześnie trafiła do Trybunału Konstytucyjnego

Prezydent Karol Nawrocki podpisał 1 października 2026 roku ustawę dotyczącą podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych ze sprzedaży paliw ciekłych. Jednocześnie zapowiedział skierowanie przepisów do Trybunału Konstytucyjnego w ramach kontroli następczej. Informację tę potwierdza oficjalna Kancelaria Prezydenta.

Decyzja została przedstawiona przez prezydenta jako element szerszego sporu o wysokie ceny paliw oraz odpowiedzialność za sytuację na rynku. W orędziu z 1 października Nawrocki argumentował, że ceny benzyny przekraczają obecnie 8 zł za litr, a oleju napędowego 9 zł. Podkreślał również, że koszty paliwa wpływają na ceny transportu, żywności i innych produktów.

Prezydent: rząd powinien doprowadzić do obniżenia cen

W swoim wystąpieniu Karol Nawrocki przekonywał, że rząd powinien podjąć działania prowadzące do obniżenia cen paliw. Krytykował przy tym sposób prowadzenia politycznego sporu wokół ustawy i wskazywał, że odpowiedzialność za działania związane z cenami paliw leży przede wszystkim po stronie rządu.

Kancelaria Prezydenta poinformowała następnie, że głowa państwa oczekuje od rządu realnego obniżenia cen na stacjach. Minister Rafał Leśkiewicz mówił również o prezydenckim projekcie „Paliwo Kosztuje Normalnie”, który ma być jednym z proponowanych rozwiązań dotyczących cen paliw.

Ważne jest jednak rozróżnienie między politycznym stanowiskiem prezydenta a skutkiem prawnym podpisanej ustawy. Samo podpisanie ustawy nie oznacza automatycznie, że ceny paliw na stacjach zostaną obniżone.

Dlaczego ustawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego?

Nawrocki podkreślił, że podpisanie ustawy nie oznacza wycofania jego wcześniejszych zastrzeżeń konstytucyjnych. Wniosek do Trybunału dotyczy ustawy z 18 września 2026 roku, przewidującej podatek od nadzwyczajnych zysków osiąganych w okresie od marca 2026 roku do marca 2027 roku.

Prezydent wskazuje między innymi na problem związany z zakresem czasowym przepisów. To właśnie możliwość stosowania podatku wobec wcześniejszego okresu była jednym z elementów wcześniejszego sporu konstytucyjnego.

W Sejmie podczas prac nad przepisami pojawiały się zarówno argumenty popierające rozwiązanie, jak i krytyczne wobec jego konstrukcji. Część posłów wskazywała na problem retroaktywności przepisów, podczas gdy przedstawiciele większości parlamentarnej przedstawiali własne argumenty dotyczące odpowiedzialności za ceny paliw i konstrukcji ustawy.

Podatek od nadzwyczajnych zysków nie jest bezpośrednim mechanizmem obniżki cen

Istotnym elementem całej sprawy jest rozróżnienie pomiędzy opodatkowaniem nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych a bezpośrednim obniżeniem cen na stacjach.

Ustawa wprowadza daninę dotyczącą nadzwyczajnych zysków osiąganych ze zbycia paliw ciekłych. Natomiast wysokość ceny detalicznej paliwa zależy od wielu czynników, w tym między innymi od cen surowca, kursów walut, podatków, kosztów działalności oraz marż podmiotów działających na rynku.

Dlatego samo wejście w życie podatku nie oznacza automatycznego spadku ceny benzyny czy oleju napędowego o konkretną kwotę.

Spór między Pałacem Prezydenckim a rządem trwa

Decyzja Nawrockiego jest kolejnym etapem szerszego konfliktu politycznego dotyczącego polityki gospodarczej i cen energii. Prezydent przedstawia sprawę jako kwestię odpowiedzialności rządu za sytuację konsumentów, natomiast w debacie parlamentarnej pojawiały się również głosy obciążające odpowiedzialnością za wysokie ceny inne strony sporu.

Jednocześnie Sejm prowadził prace nad ustawą dotyczącą podatku od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw. Oficjalny przebieg prac legislacyjnych pokazuje, że projekt był przedmiotem kolejnych czytań, poprawek i prac komisji przed przekazaniem go prezydentowi.

Co wydarzy się teraz?

Najważniejszym kolejnym krokiem będzie postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Prezydent skierował ustawę do TK już po jej podpisaniu, dlatego jej konstytucyjność będzie oceniana w ramach kontroli następczej.

Równocześnie Pałac Prezydencki oczekuje od rządu działań prowadzących do obniżenia cen paliw i promuje własne propozycje w tym zakresie. Jak podkreślają przedstawiciele prezydenta, kwestia cen na stacjach ma być rozpatrywana niezależnie od samego podatku od nadzwyczajnych zysków.

Sprawa pozostaje więc jednocześnie problemem gospodarczym, legislacyjnym i politycznym. Ostateczny wpływ nowych przepisów na ceny paliw będzie zależał od ich stosowania oraz sytuacji na rynku, a kwestie konstytucyjności rozstrzygnie Trybunał Konstytucyjny.