Kwestia ślubowania nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego ponownie znalazła się w centrum sporu dotyczącego zakresu kompetencji najważniejszych organów państwa. Przedmiotem kontrowersji jest przede wszystkim pytanie, czy ślubowanie sędziego TK może zostać skutecznie złożone w Sejmie bez osobistej obecności Prezydenta RP.
Sprawa ma swoje źródło w wydarzeniach z 9 kwietnia 2026 roku, kiedy w Sejmie odbyła się uroczystość dotycząca sześciu osób wybranych wcześniej przez Sejm na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Wśród nich znaleźli się Magdalena Bentkowska, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz, Anna Korwin-Piotrowska, Maciej Taborowski oraz Dariusz Szostek.
Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty przedstawiał wówczas stanowisko, zgodnie z którym Prezydent powinien odebrać ślubowanie od osób wybranych przez Sejm, ale nie posiada kompetencji do oceniania prawidłowości samego wyboru. Według stanowiska prezentowanego przez marszałka odmowa odebrania ślubowania od części wybranych sędziów nie ma podstawy prawnej.
Dwie odmienne interpretacje
Prezydent Karol Nawrocki i jego kancelaria przedstawili odmienne stanowisko. W ocenie Kancelarii Prezydenta ślubowanie przewidziane w ustawie powinno zostać złożone wobec Prezydenta RP, a wydarzenie zorganizowane bez jego udziału nie może zastępować ustawowej procedury.
Spór nie dotyczy więc wyłącznie samego wydarzenia z 9 kwietnia. W szerszym ujęciu chodzi o ustalenie, jaki organ państwa posiada kompetencję do odebrania ślubowania oraz jakie skutki prawne może wywołać czynność dokonana poza procedurą, którą strony sporu interpretują w odmienny sposób.
Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego
27 kwietnia 2026 roku Prezydent skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W dokumencie wskazano kilka pytań dotyczących procedury obejmowania urzędu przez sędziów TK.
Jedno z najważniejszych pytań dotyczy tego, czy kompetencja Prezydenta związana z osobistym odebraniem ślubowania od osoby wybranej przez Sejm jest wyłączna. Wniosek pyta również, czy Sejm, reprezentowany przez Marszałka Sejmu, może przyjąć ślubowanie w sytuacji, gdy Prezydent nie uczestniczy w tej czynności.
Prezydent zwrócił się także o rozstrzygnięcie, czy Sejm może organizować lub legitymizować czynności mające zastępować ustawowe ślubowanie składane wobec głowy państwa oraz czy czynności przeprowadzone 9 kwietnia w Sejmie mogły wywołać skutki prawne związane z objęciem urzędu sędziego TK.
Co wydarzyło się 9 kwietnia?
Według oficjalnej informacji Sejmu sześciu sędziów złożyło tego dnia ślubowanie i odebrało uchwały o wyborze na stanowiska sędziowskie. Uroczystość odbyła się w Sali Kolumnowej.
Sejm wskazywał, że ślubowanie zostało złożone wobec Prezydenta RP, choć sam Prezydent nie był obecny podczas uroczystości. Marszałek Sejmu argumentował, że wydarzenie było konsekwencją wcześniejszego braku odebrania ślubowania przez Prezydenta od wszystkich wybranych osób.
Kancelaria Prezydenta przyjęła natomiast stanowisko, że samo publiczne złożenie formuły ślubowania w Sejmie nie zastępuje czynności przewidzianej przez ustawę. W oficjalnym oświadczeniu wskazano, że ślubowanie powinno zostać złożone wobec Prezydenta RP.
Późniejsze wydarzenia
Spór nie zakończył się na kwietniowej uroczystości. 28 lipca 2026 roku Prezydent Karol Nawrocki odebrał ślubowanie od Sławomira Patyry, wybranego przez Sejm na stanowisko sędziego TK uchwałą z 11 czerwca. Informację o tej uroczystości podała Kancelaria Prezydenta.
Wcześniej, 1 kwietnia, Prezydent odebrał ślubowanie od Magdaleny Bentkowskiej i Dariusza Szostka, wybranych przez Sejm uchwałami z 13 marca 2026 roku.
Dlaczego sprawa jest istotna?
Rozstrzygnięcie sporu może mieć znaczenie dla sposobu interpretowania relacji między Sejmem a Prezydentem w procedurze obejmowania urzędu przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
W centrum pozostaje pytanie, czy udział Prezydenta w odbieraniu ślubowania ma charakter wyłączny oraz jakie konsekwencje prawne wynikają z sytuacji, w której osoba wybrana przez Sejm składa ślubowanie podczas uroczystości zorganizowanej bez obecności głowy państwa.
Obie strony przedstawiają odmienne interpretacje przepisów. Sejm wskazuje na swój konstytucyjny udział w wyborze sędziów TK i obowiązek odebrania ślubowania przez Prezydenta, natomiast Kancelaria Prezydenta podkreśla ustawowy wymóg złożenia ślubowania wobec głowy państwa.
Ostateczne znaczenie prawne wydarzeń z 9 kwietnia zależy więc od rozstrzygnięcia kwestii kompetencyjnych i interpretacji obowiązujących przepisów.
