Trybunał Konstytucyjny wydał 12 maja 2026 roku orzeczenie dotyczące zasad powoływania sędziów TK. Rozstrzygnięcie odnosi się do przepisów regulujących procedurę wyboru oraz składania ślubowania przez osoby wybrane przez Sejm. Sprawa ma znaczenie dla trwającego sporu dotyczącego statusu części sędziów Trybunału.

Czego dotyczyło orzeczenie?

Jak wynika z opisu sprawy, TK rozpatrywał wniosek grupy posłów PiS dotyczący przepisów związanych z wyborem sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał zakwestionował konstytucyjność art. 4 ust. 1 ustawy z 2016 roku o statusie sędziów TK. Przepis odnosił się do obowiązku odebrania przez prezydenta ślubowania od sędziów wybranych przez Sejm.

W uzasadnieniu wskazano również na problem regulowania zasad wyboru sędziów wyłącznie poprzez Regulamin Sejmu oraz uchwały. Według stanowiska przedstawionego przez TK, podstawowe zasady dotyczące tej procedury powinny wynikać bezpośrednio z ustawy.

Spór dotyczący ślubowania

Orzeczenie ma szczególne znaczenie w kontekście sześciu sędziów wybranych przez Sejm w marcu 2026 roku.

Według informacji przedstawionych w sprawie, dwóch z nich — Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek — złożyło ślubowanie bezpośrednio przed prezydentem Karolem Nawrockim.

Pozostała czwórka — Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Anna Korwin-Piotrowska i Marcin Dziurda — złożyła ślubowanie w Sejmie, stosując formułę „wobec prezydenta”, bez jego osobistego udziału. Dokumenty potwierdzające dokonanie tej czynności zostały następnie przekazane Kancelarii Prezydenta.

Prezes TK Bogdan Święczkowski uznał jednak, że taka forma nie oznacza skutecznego objęcia urzędu przez tych sędziów.

W sprawę zaangażował się Europejski Trybunał Praw Człowieka

Spór nie ograniczył się wyłącznie do krajowych instytucji. W sprawie czterech sędziów pojawiło się również zabezpieczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które nakazywało Polsce zaprzestanie utrudniania im wykonywania obowiązków.

Jednocześnie prezes TK podtrzymał stanowisko, że ślubowanie złożone w Sejmie nie spełniało wymogów koniecznych do skutecznego objęcia stanowiska.

Dlaczego sprawa jest istotna?

Spór dotyczy nie tylko pojedynczych nominacji. W szerszym kontekście wpisuje się on w wieloletnią debatę dotyczącą zasad wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, kompetencji Sejmu i prezydenta oraz skutków poszczególnych orzeczeń dotyczących składu TK.

Podobne spory dotyczące wyboru sędziów TK były już wcześniej przedmiotem orzeczeń sądów krajowych i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W orzecznictwie ETPC dotyczącym wcześniejszego kryzysu konstytucyjnego wskazywano m.in. na znaczenie zasady, zgodnie z którą sędzia TK powinien być wybierany przez tę kadencję Sejmu, w której powstaje wakat na stanowisku.

Majowe orzeczenie TK z 2026 roku dodaje kolejny element do tego sporu, koncentrując się na ustawowych podstawach procedury wyboru i ślubowania.

Ostateczne znaczenie orzeczenia dla statusu poszczególnych osób oraz dalszego funkcjonowania Trybunału będzie zależało od sposobu jego zastosowania w praktyce oraz od kolejnych działań instytucji państwowych.